---

Toruń kryminalną stolicą Polski - Gwiazdozbiór Kryminalny rusza 22 kwietnia.

​Gwiazdozbiór Kryminalny Kujawy i Pomorze to jeden z najszybciej rozwijających się polskich festiwali poświęconych literaturze gatunkowej. Co roku bije kolejne rekordy frekwencyjne. Uczestniczą w nim miłośnicy i miłośniczki literatury kryminalnej i sensacyjnej z całego kraju. W tym roku Gwiazdozbiór odbędzie się po raz piąty. Toruń na kilka dni – od 22 do 26 kwietnia – stanie się "kryminalną" stolicą Polski. I będzie się działo!

Przed nami 35 wydarzeń festiwalowych:

• 8 spotkań autorskich;
• 8 warsztatów (literackich, kryminalistycznych i scenariuszowych);
• 8 paneli dyskusyjnych z udziałem twórców i ekspertów;
• 8 wykładów;
• 3 wydarzenia specjalne (gra miejska, crime story wierszem, gala)

Goście, goście…

Toruński festiwal odwiedzi ponad 50 gości, w tym dwie zagraniczne gwiazdy: Ian Rankin, legenda szkockiego kryminału, autor jednej z najpoczytniejszych serii detektywistycznych ostatnich dekad oraz Michal Sýkora, czeski pisarz i teoretyk literatury, twórca bestsellerowego cyklu o śledczej Marie Výrovej.

Gośćmi Gwiazdozbioru będą również: Katarzyna Bonda, Maciej Siembieda, Jakub Ćwiek, Małgorzata Oliwia Sobczak, Mariusz Czubaj, Anna Kańtoch, Wojciech Chmielarz, Beata i Eugeniusz Dębscy, Zygmunt Miłoszewski, Igor Brejdygant i wielu innych – zarówno uznani twórcy, jak i autorzy młodszego pokolenia oraz debiutanci.

Jakby tego było mało w Gwiazdozbiorowych spotkaniach, panelach i wykładach wezmą również udział eksperci, dziennikarze, krytycy literaccy i twórcy internetowi. Razem z nimi spojrzymy na literaturę kryminalną z różnych perspektyw – poczynając od praktyki śledczej i pracy medyków sądowych, przez proces powstawania książki, aż po jej obecność w mediach i odbiór wśród czytelników.

Dla kogo nagroda za kryminalny debiut roku?

Jednak tym, co w sposób szczególny wyróżnia festiwal, jest konkurs na kryminalny debiut roku. W tegorocznej edycji Gwiazdozbioru do konkursu zgłoszono 26 powieści wydanych w 2025 r.

Spośród zgłoszonych tekstów czteroosobowe jury w składzie:

• dr Ryszard Ćwirlej, przewodniczący jury
• Agata Koss-Dybała
• Georgina Gryboś
• dr hab. Rafał Moczkodan

nominowało do Nagrody Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego Kryminalny Debiut Roku 2025, cztery książki:

1. „Trzy” – Gabriela Pawlina (Wydawnictwo Filia)
2. „Matilde” (tom I) – R.A. Olek (Wydawnictwo Książnica)
3. „Zamglone” – Marcel Frątczak (Wydawnictwo Niebieskie)
4. „Wolta” – Dariusz Gizak (Wydawnictwo Media Rodzina)

Nazwisko laureata lub laureatki poznamy 25 kwietnia podczas gali wieńczącej festiwal.

Autor lub autorka Kryminalnego Debiutu Roku 2025 otrzyma nagrodę pieniężną w wysokości 25 tys. zł ufundowaną przez Samorząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Organizatorzy uhonorują również redaktora lub redaktorkę nagrodzonej książki – kwotą 4 tys. zł, którą funduje Książnica Kopernikańska w Toruniu.

Warto wspomnieć, że w latach ubiegłych laureatami Nagrody Literackiej Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego Kryminalny Debiut Roku zostali:

• Grzegorz Dziedzic za powieść "Żadnych bogów, żadnych panów" (debiut roku 2021)
• Julia Łapińska za powieść "Czerwone jezioro" (debiut roku 2022)
• Przemysław Kowalewski za powieść "Kozioł" (debiut roku 2023)
• Michał Zgajewski za powieść "Strażnik jeziora" (debiut roku 2024)

Nagrodę Dyrektor Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu za redakcję Kryminalnego Debiutu Roku otrzymali:

• Jacek Ring za redakcję powieści "Kozioł"
• Paweł Sajewicz za redakcję powieści „Strażnik jeziora”

Spotkania i premiery na dokładkę

Nie tylko konkurs na kryminalny debiut roku nadaje Gwiazdozbiorowi szczególny charakter. Wyróżnia go również to, że choć główne wydarzenia festiwalowe odbywają się w kwietniu, Gwiazdozbiór Kryminalny nie schodzi ze sceny do listopada.

Po kwietniowej kulminacji przychodzi czas na spotkania autorskie połączone z ogólnopolskimi premierami nowych kryminałów. Dzięki temu festiwal towarzyszy czytelnikom przez większą część roku. Oto sześć „wisienek”, które ozdobią Gwiazdozbiorowy tort:

• 14 maja: Marek Stelar
• 11 czerwca: Robert Małecki
• 17 września: Katarzyna Puzyńska
• 1 października: Magdalena Majcher
• 22 października: Mieczysław Gorzka
• 19 listopada: Michał Fajbusiewicz

Gwiazdozbiór Kryminalny wspiera Niebieską Linię

Kryminał jako gatunek literacki od zawsze podejmuje tematy takie jak przemoc, wynikająca z niej trauma i poszukiwanie sprawiedliwości. Na stronach powieści śledzimy losy ofiar i sprawców, analizujemy mechanizmy zła oraz jego konsekwencje.

Chcielibyśmy, aby zło, które dotyka ludzi, było tylko fikcją literacką. Niestety tak nie jest. W rzeczywistym świecie wiele osób wciąż doświadcza przemocy i krzywdy. Co gorsza osoby te często pozostają bez realnej pomocy i zrozumienia.

Wierzymy, że refleksja płynąca z literatury powinna znajdować odzwierciedlenie w konkretnym działaniu, dlatego w tym roku Gwiazdozbiór Kryminalny wspiera Kujawsko-Pomorską Niebieską Linię.

KPNL pomaga osobom doznającym przemocy domowej oraz borykających się z problemami rodzinnymi, takimi jak rozwód, separacja, uregulowanie władzy rodzicielskiej, kontakty z dzieckiem, alimentacja czy uzależnienie od substancji psychoaktywnych.

Wsparcie Gwiazdozbioru ma wymiar nie tylko symboliczny – podczas festiwalu będziemy zachęcać do korzystania z pomocy specjalistów, informować o dostępnych formach wsparcia oraz przypominać, że nikt nie powinien mierzyć się z przemocą w samotności.

Książnica Kopernikańska w Toruniu zaprasza

Prawie wszystkie wydarzenia festiwalowe odbędą się w siedzibie Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej – Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu przy ul. Słowackiego 8. Na gości i uczestników Gwiazdozbioru czekają nowoczesne przestrzenie Uniwersum Książki.

Harmonogram festiwalu znajduje się na stronach internetowych Gwiazdozbioru: https://gwiazdozbiorkryminalny.pl oraz Książnicy Kopernikańskiej: https://ksiaznica.torun.pl

Relacje z festiwalowych wydarzeń będziemy publikować w mediach społecznościowych Gwiazdozbioru i Książnicy – na Instagramie i Facebooku.

Organizatorzy festiwalu

Organizatorami Gwiazdozbioru Kryminalnego są:

• Książnica Kopernikańska w Toruniu
• Fundacja Kult Kultury

Festiwal odbędzie się dzięki dofinansowaniu z budżetu Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Samorząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego jest głównym mecenasem Gwiazdozbioru Kryminalnego.

Patroni honorowi

• Piotr Całbecki - Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego
• Elżbieta Piniewska - Przewodnicząca Sejmiku Województwa Kujawko-Pomorskiego
• Paweł Gulewski - Prezydent Miasta Torunia

Patroni medialni

TVP3 Bydgoszcz, Radio Gra, Lubimyczytac.pl, Zupełnie Inna Opowieść, Kultura Kryminału, Zbrodnia w Bibliotece, Kultura w zasięgu Kujawy i Pomorze, Nowości, Nasze Miasto Toruń

Współpraca redakcyjna:

RMF Classic, TVP Info

Partnerzy

Mercure Hotel Toruń Centrum, Bliskie Spotkania, Iga Sarzyńska Wzrusza Toruń, Księgarnia Hobbit, Storytel, Wejściówka